Oefeningen voor het visueel geheugen: zo train je het, van kind tot volwassene

Hoe werkt het visueel geheugen, hoe verandert het met de leeftijd en welke oefeningen voor het visueel geheugen kun je thuis of tijdens een sessie aanbieden? Concrete handvatten voor ouders en voor professionals die begeleiden.

Door Het Neuroptis-team Gepubliceerd op 17 november 2026 4 min leestijd

Nagelezen door het Neuroptis-team

Je auto terugvinden op een parkeerplaats, een zin overschrijven die op het bord staat, onthouden waar je je sleutels hebt neergelegd: al deze handelingen steunen op het visueel geheugen. Je kunt het op elke leeftijd trainen met eenvoudige oefeningen, thuis of tijdens een sessie. Hier lees je hoe het werkt, hoe het verandert en welke oefeningen voor het visueel geheugen je een kind of een volwassene kunt aanbieden.

Wat is het visueel geheugen?

Het visueel geheugen is het vermogen om iets wat je hebt gezien vast te houden zolang je het nodig hebt. Volgens het dossier van Inserm over het geheugen berust het werkgeheugen op twee opslagsystemen, waaronder een "visuospatiaal kladblok" dat visuele informatie bewaart.

Meestal onderscheidt men twee kanten:

  • het visueel geheugen zelf: hoe het voorwerp eruitzag (vorm, kleur, details);
  • het visuospatiaal geheugen: waar het zich bevond en in welke volgorde de elementen verschenen.

Dit geheugen zit snel vol. Een veelgeciteerde studie in Nature toont aan dat een volwassene ongeveer vier voorwerpen tegelijk onthoudt, maar dan wel met meerdere kenmerken ervan (bijvoorbeeld kleur en oriëntatie).

Hoe ontwikkelt het visueel geheugen zich, van kind tot volwassene?

Het ontwikkelt zich gedurende de hele schoolperiode. Een studie bij kinderen van 4 tot 15 jaar laat zien dat de organisatie van het werkgeheugen rond 6 jaar op orde is en dat de capaciteit daarna duidelijk toeneemt tijdens de basisschool en de middelbare school, tot in de adolescentie.

Aan de andere kant van het leven plaatst een studie onder meer dan 55.000 mensen van 8 tot 75 jaar de piek van het directe visuele geheugen rond 20 jaar, gevolgd door een gestage daling. Niets om je zorgen over te maken: in het dagelijks leven nemen goede gewoonten het over, zoals je sleutels altijd op dezelfde plek leggen of het nummer van het parkeervak noteren.

Waar gebruik je het visueel geheugen dagelijks voor?

  • Op school: een zin van het bord overschrijven zonder steeds terug te kijken naar het voorbeeld, de vorm van een woord onthouden, je oriënteren in een meetkundige figuur. Een systematisch overzicht uit 2019 vindt overigens een positief verband tussen visuospatiaal werkgeheugen en wiskundeprestaties bij schoolgaande kinderen, wat niet betekent dat het ene het andere veroorzaakt.
  • In de sport: de positie van je teamgenoten onthouden na een vluchtige blik, bij voetbal en bij handbal.
  • Achter een scherm: een pictogram, een tabblad of een passage in een lang document terugvinden.
  • Achter het stuur: onthouden wat je net in de spiegel of op een bord hebt gezien.
  • Bij het ouder worden: je spullen terugvinden, de weg vinden op een minder vertrouwde plek.

Oefeningen voor het visueel geheugen voor kinderen

Bij kinderen is spelen de beste ingang. Enkele ideeën, zonder speciaal materiaal:

  • Kimspel: leg 5 voorwerpen op een dienblad, laat het kind ze bekijken, dek ze af en haal er één weg. Welke ontbreekt er?
  • Tekenen uit het hoofd: toon 10 seconden een eenvoudige figuur, verberg haar en laat haar natekenen.
  • Memory: paren van omgedraaide kaarten terugvinden, te beginnen met 6 paren.
  • Het pad: teken een route op een rooster, verberg die en laat haar opnieuw tekenen.

Oefeningen voor het visueel geheugen voor volwassenen

Bij volwassenen kun je de training van het visueel geheugen in het dagelijks leven inpassen:

  • 15 seconden naar een etalage of een kamer kijken en daarna alles opnoemen wat je je herinnert;
  • de plaats van 6 voorwerpen op een tafel onthouden en ze terugzetten nadat iemand ze heeft verplaatst;
  • een nieuwe route uit het hoofd opnieuw afleggen, door je de visuele oriëntatiepunten te herinneren.

Om vooruit te gaan, speel je met vier instellingen: meer elementen, minder tijd om ze te bekijken, een langere wachttijd voordat je antwoordt, en afleidende elementen die op de juiste lijken.

Hoe professionals een sessie opbouwen

Orthoptisten, logopedisten, ergotherapeuten, psychomotorisch therapeuten, leerkrachten in het speciaal onderwijs of sportcoaches: ieder traint het visueel geheugen volgens de eigen doelen. De principes komen overeen: korte oefeningen, een moeilijkheidsgraad die zo is afgestemd dat de persoon vaak slaagt, en afwisseling.

Oefeningen op een scherm maken deze instellingen gemakkelijker. In Neuroptis vraagt La Grotte aux Lucioles bijvoorbeeld om de volgorde en de positie van oplichtende vuurvliegjes te onthouden, Coup d'œil Inca om een kort geziene code na te maken, en Le Décrypteur om een reeks te herkennen tussen sterk gelijkende lokvogels. De professional stelt het niveau in en volgt de vooruitgang van de begunstigde. Ze worden gepresenteerd in de oefeningenbibliotheek.

Een eerlijke kanttekening: een meta-analyse uit 2016 toont aan dat training van het werkgeheugen de prestaties verbetert bij taken die lijken op de geoefende taken, zonder overtuigend bewijs voor een effect op verder afliggende vaardigheden zoals lezen of rekenen. Daarom is het zinvol om de oefenvormen af te wisselen en de link te leggen met echte situaties. Wil je de software ontdekken? Begin hier.

Bijbehorende oefeningen in Neuroptis

Visuele geheugenfuncties

De Vuurvliegjesgrot

Dieper in de grot gaat een geheime doorgang open, geleid door vuurvliegjes. Onthoud de volgorde waarin ze oplichten en klik ze daarna in dezelfde volgorde aan om verder te gaan.

Visueel-attentionele functies

De Inca-blik

Een oude deur verbergt een Inca-schat. Onthoud de code en typ hem over om de deur te ontgrendelen.

Visuele geheugenfuncties

De Decoder

Een bericht van de Centrale flikkert een fractie van een seconde op. Vind het tussen de gestoorde lokberichten van de vijand voordat het signaal verloren gaat.

Veelgestelde vragen

Wat is het visueel geheugen?

Met het visueel geheugen onthoud je een paar seconden wat je net hebt gezien: vormen, kleuren, posities, volgorde van verschijnen. Het maakt deel uit van het werkgeheugen en je gebruikt het voortdurend: overschrijven, je oriënteren, een voorwerp terugvinden.

Kun je je visueel geheugen verbeteren?

Je gaat vooruit op de oefeningen die je doet, op elke leeftijd. Studies tonen echter geen automatische overdracht naar verder afliggende vaardigheden zoals lezen of rekenen. Daarom is het zinvol om de oefeningen af te wisselen en ze met het dagelijks leven te verbinden.

Op welke leeftijd werkt het visueel geheugen het best?

Een grote studie plaatst de piek rond 20 jaar. Het visueel geheugen ontwikkelt zich tijdens de kindertijd en de adolescentie en neemt daarna gestaag af in de volwassenheid. Eenvoudige gewoonten, zoals je spullen altijd op dezelfde plek leggen, helpen in het dagelijks leven.

Wat is het verschil tussen visueel geheugen en visuospatiaal geheugen?

Het visueel geheugen onthoudt hoe dingen eruitzien: vorm, kleur, details. Het visuospatiaal geheugen onthoudt hun positie en de volgorde waarin ze verschenen. Beide werken samen, bijvoorbeeld om je auto op een parkeerplaats terug te vinden.

Bronnen

  1. Mémoire, Inserm (2017)
  2. The capacity of visual working memory for features and conjunctions, Nature (1997)
  3. The structure of working memory from 4 to 15 years of age, Developmental Psychology (2004)
  4. Age-related change in visual working memory: a study of 55,753 participants aged 8-75, Frontiers in Psychology (2013)
  5. The Relationship between Visuospatial Working Memory and Mathematical Performance in School-Aged Children: a Systematic Review, Educational Psychology Review (2019)
  6. Working Memory Training Does Not Improve Performance on Measures of Intelligence or Other Measures of "Far Transfer": Evidence From a Meta-Analytic Review, Perspectives on Psychological Science (2016)
In 3 minuten klaar voor gebruik

Klaar om Neuroptis te proberen?

Maak uw account in enkele seconden aan: de software is eenvoudig te downloaden en te installeren, en 100 % gratis tijdens de hele bèta.

De bèta gratis proberen

Zonder creditcard · Eenvoudige installatie · Support dat naar u luistert